-

Page 1.



روان شناسی صنعتی

مقدمه

روان شناسی با مطالعه رفتار بشر سروکار دارد. روان شناسی صنعتی مقدمتاً کاربرد اصول روان شناسی در خصوص مشکلات اشخاصی که در صنعت مشغول به کار هستند میباشد. مبدأ آن به آغاز قرن بیستم می گردد زمانی که از اصول و دانش اصلی (پایه) روان شناسی برای افرادی که در جنگ جهانی اول شرکت داشتند استفاده میشد به دنبال آن استفاده از نظریه ها و پژوهشهای بنیادی روان شناسی در صنعت تجارت و بخش عمومی گسترش یافت و پا را از مفاهیمی چون انتخاب رهبز، انگیزش، نگرش، رضایت شغلی، تعلیم و تربیت و رفتار عملکردی فراتر گذاشت.

روان شناسی صنعتی چیست؟ روان شناسی صنعتی با ارزشها نگرشها و رفتارهای اشخاصی که مشغول بکار هستند و چگونگی تأثیر این مسایل بر روی شرایطی که آنها در آن مشغول به کار هستند سر و کار دارد. اصطلاح روان شناسی صنعتی ترکیب دو کلمه روان شناسی و صنعت میباشد صنعت قسمتی از زندگی اجتماعی است که وظیفه آن مجهز کردن انسان متمدن با اهداف مادی که موقعیت زندگی اش آن را ایجاب میکند میباشد. روان شناسی علم رفتار در ارتباط با محیط است بنابراین روان شناسی صنعتی مطالعه نظام مند رفتار مردم در محیط کار است. این علم به چگونگی تأثیر عوامل اجتماعی، صنعتی، اقتصادی، سیاسی و دیگر عوامل بر رفتار مردم در محیط کار می پردازد. سی اس مییر هدف روان شناسی صنعتی را این گونه بیان میدارد هدف روان شناسی صنعتی رسیدن به بازده یا تولیدات بیشتر نیست بلکه ایجاد سهولت و آسانی برای کارگران در محیط کار میباشد.»

اما روان شناسی صنعتی شاخه ای از روان شناسی است که اصول و نظریه های روان شناختی را برای ا سازمانها و ارگانها به کار میبرد تمرکز این شاخه بر افزایش تولید در محل کار (همان گونه که پیشتر به وسیله مییر اشاره شد و مسایل مرتبط با آن نظیر موقعیت مناسب جسمی و ذهنی کارگران را شامل می شود. یک روان شناس صنعتی کارهای زیادی نظیر مطالعه نگرش و رفتار کارگران، ارزیابی شرکت ها، و راه اندازی دوره های آموزش مدیریت را انجام می دهد.

یکی از مسایل گیج کننده در این زمینه وجود نامهای مختلف برای روان شناسی صنعتی است. اگرچه در انگلستان و آمریکا اصطلاح بنیادی روان شناسی صنعتی هنوز به کار میرود عنوان جدیدتر آن در آمریکا، روان شناسی صنعتی سازمانی و در انگلستان معمولاً به آن روان شناسی مشاغل می.گویند اما این اصطلاح در بیشتر کشورهای دیگر

کشورهای مختلف دیده میشود؟

Page2.

مقدمه ای بر روان شناسی

تعاریف و حوزه مورد مطالعه

غیر معمول است. در اروپا اصطلاح روان شناسی کار و سازمان به طور گسترده استفاده می شود. برای پیچیده تر شدن هرچه بیشتر این بحث برخی از قسمتهای خاص در این حوزه القابی چون روان شناسی حرفه روان شناسی مدیریت و روان شناسی شاغلان گرفتهاند.

تفاوت بین این القاب شاید برای کسانی که در این حوزه فعالیت میکنند معنادار باشد اما نباید باعث نگرانی ما شود. در انگلستان عنوان روان شناسی مشاغل بیشتر برای جنبه های صنعتی و روان شناسی سازمانی برای جنبه های سازمانی به کار میرود ،بلکلر (۱۹۸۲ اما بسیاری از روان شناسان در موقع کار از این مرزینادی ساختگی فراتر می روند در هند از واژگانی همچون روان شناسی کار روان شناسی صنعتی و سازمانی و حتی روان شناسی بهره وری استفاده شده است.

اهداف روان شناسی صنعتی

برنارد ماسیو در سخنرانیهای آغازین خود این گونه پیشنهاد میکند که هدف های روان شناسی صنعتی

روان شناسی صنعتی خدمت به اهداف اساسی صنعت جهت تولید کالاهای مورد نیاز به وسیله انسان متمدن به اقتصادی ترین روش ممکن میباشد ماسیو ۱۹۱۷ ، ص ۲۶ این امر به وسیله به کار بردن دانش روان شناسی (الف) در انتخاب کارگران بر اساس مناسبات طبیعی (ب ) در ایجاد روشهای برتر در کار به منظور به دست آوردن بیشترین تولید و بازدهی از انرژی و تلاش انسان در کار صورت می پذیرد؟ ماسیو ۱۹۱۷، ص ۲۷ این دو حوزه با تلاش برای یافتن بهترین کارگران و طراحی بهترین روشهای کار سر و کار دارد.

پیدایش روان شناسی صنعتی

روان شناسی صنعتی رویکردی جدید و از تازه ترین پدیدهها در علوم انسانی است.

این شاخه به عنوان حوزه ای جداگانه در علم روان شناسی بعد از بیانات دکتر دابلیودی

اسکات درباره امکان استفاده اصول روان شناسی در تبلیغات توسعه یافت. او مقالات زیادی درباره کاربرد

اصول روان شناسی در صنعت و تجارت منتشر کرد. به هر حال اولین کار مهم و با ارزش در خصوص

کاربرد اصول روان شناسی در صنعت به وسیله هرگامانستر برگ با عنوان روان شناسی کارایی صنعتی، در

سال ۱۹۱۳ انتشار یافت. او تحقیق خود را در شرایط واقعی دنیای کار و کارگاهها با هدف بهبود کارایی در

هنگام کار انجام داد. روان شناسی صنعتی به عنوان یک صنعت خیلی زود تأثیر انسان در رشد و توسعه خود

و رسیدن به اهداف سازمان را احساس کرد. جرج (۱۹۷۴) میگوید مواد و ماشین آلات، عوامل تاثیر گذاری


Page 3.

روان شناسی صنعتی

هستند اما انسان با توانایی ،احساس ،فکر درک و برنامه ریزی ارزشمندترین و در عین حال مشکل ترین عنصر جهت کنترل و ایجاد انگیزه میباشد روان شناسی صنعتی به سرعت برای بهبود عملکرد، تولید و ایجاد انقلاب و تحول در محیط های کار در قرن اخیر گسترش یافته است.

شاخه های روان شناسی

روان شناسی آموزشی مطالعات ویژه وابسته به رفتار در فرآیند یادگیری و آموزش روان شناسی رشد: مطالعه چگونگی رشد و توسعه رفتارهای مختلف در زمان رشد انسان روان شناسی اجتماعی : مطالعه تأثیر رفتار اشخاص و گروه ها بر روی رفتار افراد تحقیقات مشاوره ای مطالعه حقایقی در خصوص رفتارهای غیر معمول و چگونگی مواجهه با آنها روان سنجی به طور عمده با اندازه گیری و توصیف صحیح ویژگیهای شخصیتی بشر سر و کار دارد. روان شناسی شخصیت سعی در ساختن یک تصویر جامع و همه جانبه از شخصیت بشر دارد. روان شناسی صنعتی : سعی در کاربرد حقایق و اصول روان شناسی در رفتار انسانهایی که در صنعت مشغول به کار | هستند را دارد.

محل کار یک نظام اجتماعی است که کاربرد روانشناسی صنعتی در فهم پیچیدگی های آن بسیار مفید میباشد. سالها روانشناسان بر روی چگونگی رفتار بشر با محیط و دیگر افراد مطالعه میکردند اما روان شناسی صنعتی تعاملات بین افراد و تعامل آنها با شغل و حرفه شان را مورد سنجش قرار میدهد. روان شناسی ،صنعتی هم برای ارتقا رضایت شغلی و هم برای افزایش تولید و بازدهی شرکتها میتواند به کار رود. این علم برای موفقیت سازمانها نقشی حیاتی بازی میکند. هدف روان شناسی صنعتی افزایش عملکرد اشخاص و سازمانی که در آن هدف روان شناسی صنعتی

مشغول به کار هستند به وسیله ارتقا دانش و آگاهی در خصوص رفتار انسان می باشد.

چیست؟

(روسی، ۲۰۰۸)

تعريف روان شناسی صنعتی به مطالعه بشر در هنگام کار است این شاخه با رفتار توانایی ها و واکنشهای انسان با مشاغل مختلف و تعاملات متفاوت سروکار دارد. توماس دابلیو هارل (۱۹۶۴) روان شناسی صنعتی را این گونه تعریف میکند

Page4.

مقدمه ای بر روان شناسی صنعتی تعاریف و حوزه مورد مطالعه

نکته ها

روان سنج کیست؟ شخصی که درجه دکترا در سنجش با شاخه ای از روان شناسی نظیر روان شناسی آموزشی و یا روان شناسی صنعتی - سازمانی) دارد و میتواند علوم و فناوریهای اندازه گیری و سنجش روانی را درک توصیف و به کار برد. (دورای (۲۰۰۵)

روان شناسی صنعتی به مطالعه و بررسی رفتار افرادی که مشغول به کار در صنعت و تجارت هستند می پردازد. علم مطالعه توانایی ها و صلاحیتهای آنها برای کار و فعالیت است.» روان شناسی صنعتی این گونه نیز میتواند تعریف شود:

کاربرد اصول و حقایق روان شناسی برای مشکلاتی که در مورد انسان به وجود میآید خواه وی در

صنعت، تجارت، خدمات و یا مؤسسات تحقیقی مشغول به کار باشد.» بر طبق نظر تيفين و مک کورمیک روان شناسی صنعتی با مطالعه رفتار بشر در جنبه هایی از زندگی که با تولید، توزیع و به کارگیری کالا و خدمات جهت زندگی شهری سر و کار دارد

حوزه مورد مطالعه

از تعریف روان شناسی صنعتی این گونه بر می آید که هدف روان شناسی صنعتی خوزه مورد مطالعه روان شناسی صنعتی کاربرد اصول روان شناسی برای بازدهی بیشتر افرادی که در صنعت مشغول به کار هستند میباشد. مک کولوم بعد از مصاحبه با روان شناسان متعدد فهرستی از عناصر مختلف را تهیه و جنبه های مختلف آن را مشخص نمود. این فهرست شامل انتخابهای شخصی، رشد شخصیتی به کارگیری انسانها مطالعات مؤثر جهت رفع خستگی جلوگیری از تصادفات و ضربه ها و ارتباطات کاری میشد به هر حال این دیدگاه تا حدودی به خاطر این که کمکی به تعیین گامهای بعدی نمیکند محدود است از این رو با در نظر گرفتن همه جوانب حوزههای پیشنهادی شامل این موارد میشود. (الف) رفتار مشتری روان شناسی مشتری مصرف کننده و راهبردهای بازاریابی، تحقیقات مشتری مطالعات بین فرهنگی شخصیت شناسی مشتری جهت یابی ،اجتماعی، خانواده محاوره گروهی تصمیم گیری مشتری ارزیابی و انتخاب راههای دیگر انتخاب فروشگاه و خرید رفتار بعد از

خرید قوانین بازار (ب) ارتباط انسان و ماشین : تجهیزات فیزیکی برای انسان جهت آسان کردن کارهایش، چگونگی ترکیب بشر و فناوری جهت هر چه بهتر شدن نتایج و کارایی (ج) مدیریت و توسعه منابع انسانی این بخش شامل تجزیه و تحلیل نیازهای آموزشی ارزیابی ارائه آموزشهایی جهت مدیریت سازمانی و بین گروهی از توسعه منابع انسانی میباشد. این مسایل

Page5.


روان شناسی صنعتی

باید با اهداف شخصی و سازمانی سیاستهایی در خصوص نیروی انسانی و توسعه و تجهیز

ترکیب شود. ارتباطات و قوانین کاری قراردادهای کاری موقعیتهای ،حقوقی، حل اختلافات و غیره. (ه) روان شناسی مشاغل شکل گیری مفاهیم رشد شناختی حل مسئله، خلاقیت، رشد اخلاقی، نیازها و انگیزش هویت و خودباوری هوش و ثروت مدلهای دوره، توسعه ادواری، مسایل مربوط به دوره در آغاز میانه و انتها و نظام حمایت کننده مدیریت برنامه. روان شناسی ،سازمانی شخصیت ارزشهای کاری تفاوتهای فرهنگی، انگیزه کار مدیریت انگیزه، طراحی کار و مدیریت سازمان رفتار ،گروهی کار گروهی ،رفتار، سیاست ها و قدرت های سازمانی، تغییرات و تأثیرات سازمانی

(د)

(و)

نکته ها

محتوای روان شناسی صنعتی در کنگره روان شناسان آمریکا کنگره روان شناسان آمریکا در واشنگتن دی سی در سال ۱۹۵۹ روان شناسی صنعتی را به هفت حوزه محتوایی تقسیم بندی کرده است. ۱. انتخاب و آزمایش توسعه مدیریت محاوره انگیزش کارکتان ۵ به کار گرفتن انسان تحقیقات بازار تحقیقات روابط عمومی

روان شناسی صنعتی می تواند برای کم کردن رفتارهای غیر پویا افزایش کارایی گروه و ارتقا اصول اخلاقی به کار رود. این شاخه از روان شناسی همچنین در حل اختلافات کارآمد و مؤثر است. بسیاری از افراد ریشه نارضایتی شغلی خود را در ارتباط با مدیران و دیگر همکاران خود میدانند روان شناسی صنعتی را محلی برای این گونه مشکلات می باید.

رشد و توسعه روان شناسی صنعتی

انقلاب صنعتی تغییرات چشمگیری در فرآیند کار در طول تاریخ به وجود آورده است. تغییرات پویایی در ۵۰ سال گذشته به دلیل پیدایش فناوریهای رایانه ای به وجود آمد. این امر همچنین شکل فرآیند تولید و بخشهای خدماتی صنعت را نیز تغییر داد. شکل ۱۱ تفاوت بین الگوهای دوره جدید و قدیم نیروی کار را نشان میدهد. هنوز شرکتهای زیادی

هستند که بر اساس الگوهای قدیم عمل میکنند اما نظرات و عقاید در حال تغییر هستند.

مقدمه ای بر روان شناسی صنعتی تعاریف و حوزه مورد مطالعه